Schizophrenia - Senses, mixedmedia, 60 x 90 cm / Schizofrenia - Zmysły, technika własna, 60 x 90 cm

KropkiKreski for Czesław Śpiewa, Music Album Cover - "Book of Emigrants Volume I", mixedmedia / KropkiKreski dla Czesław Śpiewa, Okładka Płyty - "Księga Emigrantów Tom I", technika własna

Poland 1987 - 1989 or when Comunism met Popculture, mixedmedia on vintage image, 90mm x 137mm / Polska 1987 - 1989 albo kiedy komunizm napotyka popkulturę, technika mieszana na starym zdjęciu, 90mm x 137mm

"I'mperfect" - Empathy / "(Nie)doskonałość" - Empatia

We need a new beauty

If we were to ask a random group of people what beauty is and what is undoubtedly beautiful, or what denies it and depicts ugliness, we should consider ourselves lucky if the answers we receive vary and go to extremes. Unfortunately, what is more probable in the times we live in are coherent beliefs and opinions sounding in unison, quoted directly from rhetoric of promotion and propaganda of wellness, fitness, fashion and beauty care. What has happened to the tendency to acquire our own taste in esthetics? Why did we get lost in the contemporary understanding of beauty?  And finally – what happened to our survival instinct and defense mechanisms that prevented us to be forced in the same bland uniform and having our personal idea of beauty formatted?

It is not difficult to get lost in the world of fundamental values and it becomes harder and harder to define phenomena that used to function in a binary system: good and evil, truth and falsity. But a paradox occurs: the contemporary beauty, earlier treated as an “intellectual luxury” or a background to truly meaningful topics, has superseded matters basic to our moral and mental existence. Under cover of care about us and our condition and health we - keen on what is visually attractive, colorful and shiny - have been lured into a world of abundant marketing and advertising, catchy slogans and – for those who are more resistant – delicate sociotechniques and subliminal messages, perhaps due to our own “deathwish”. Let’s be completely honest: we live in an era where the wrapper, not the content rules. We will accept everything for any price, as soon as we are successfully distracted by a certain tag, box or cover that we seem to trust blindly, even if confronted with rational counterarguments.

We have been deprived the role of subject a long time ago. The objectification that we have agreed to so meekly, is yet another paradox that denies the primeval and holy concept about superiority of human species. Programmed by marketing as “wrappers” we have begun to treat our bodies as artificially created canons of beauty that became manuals on how we should be and who we should love. Canons that we have fully and effortlessly accepted as if they were an old truism. Beauty cut for XXI century is nothing else than a set of ruthless norms and merciless templates described with numbers of measurements, height, years of experience. And there is no such price we would not pay to match the less and less humanitarian constraints. Fixated on the pursuit of the ideal, we often become hamsters on the spinning wheel that rush forward absently, soaked in constant guilt and feeling of defeat because of additional centimeters here and there, lack of a required curve or another wrinkle from stress, although it was not there the day before. Obsessively focused on our appearance, we strip senility from dignity and we forget to make an effort to actually go beyond the first impression in social situations. Frustrated and full of complexes, gradually more keen on boosting our self-esteem at the expense of others, we ostracize and pass strict and quick judgments not only on those that follow their narrow dead-end road out of their own choice, but also those that were not appreciated by fate and nature, or that were given a “Different/Alien/Crippled/Disabled” nametag right after birth. With a mere beck we are marginalizing those who are compelled to accommodate to the role of an outcast from the generally accepted idea of beauty. Even though we would never admit it out loud with our political correctness and veneer of sympathy, we keep on doing our thing, genetically entitled to the role of the judge, the selector, the quality investigator. And even the most unique, objectively impressive talent that should be envied, intellectual qualities, achievements that have been hard-fought for, or success that stems from pure ambition, courage in dreaming, efficiency and determination, are secondary at the very best. Today’s perception of beauty is monopolized by physical appearance and first impressions, together with the impetus of their promotion, with exaggerated self-confidence that borders narcissism. After all, pointy elbows are an integral part of our “wrapper”, so why not use them? But then, what people unfit for pushing forward should do? Or those who do not have any elbows to push with at all? They are destined to live in the shadow, deprived of the right to present their value, happiness and satisfaction with their achievements accomplished against the nature’s decree? Precisely, for they do not fit the common beauty model! How those ugly, repulsive and incomplete folk could ever claim the right to compete with those of god-like qualities?

I have recently had a conversation with a headmaster of one of the opera theatres, which I personally found rather shocking. For one of his plays in a concert version (without any costumes, acting, set design or any additional features that could distract the audience from vocal performance) he decided to hire an overweight opera singer from Peru, with “exotic looks”, as he put it himself. From what could be gathered from our chat, this was possible only because of the humble visual form of the play itself; otherwise, at the expense of a more spectacular voice, a more physically appealing singer would be employed.

And so the professional circles of models or office workers in prominent corporations taking pride in their equality and transparence expand and become contaminated with the coercion of attractiveness, sacrificing the substance and the quality of job performed. If we consider on top of it all ageing issues and this artificial cut off barriers od age, that some other self-proclaimed judge decided divide our society into young and old crowd, we will get the full perspective of discriminative approach towards duration of our stay on this planet.

 How many times have we caught ourselves thinking that after crossing the completely artificial border of 35 years, 40 tops, our confidence that we could stand a chance against today’s youth decreases. Assured about the plunge in our appeal we do not need any outward incentive to retreat to more distant rows, to the shadow, to become forgotten and non-existent.

Let’s reiterate the initial question: what did happen to the extraordinary human beauty, its uniqueness and originality? Do we still have the will to exempt from harmful or even nearly fascist in their approach “norms”, preached as the indicator of beauty? If we ponder on the extensiveness of the machine that determines our stream of consciousness and perception, a fear whether it  is too late for another esthetic revolution arises. Hasn’t the world gone too far and whilst riding the wave of human tendency to judge, it drifts towards the point of no return? What could possibly cause a revolt in our thinking scheme today?

I personally think that counting for a mass major change is a false drop. It should begin with an individual. Let’s optimistically assume that we have a handful of daredevils resistant to popularized ideologies, that would be gladly joined by those disobedient by nature, those unable to toe the line, and a small group of rebels consciously denying the oversimplified definition of beauty, then we can count them as the supporters and the lifeblood of the overwhelming shift: from thoughtless gulps of indistinguishable mash to preparing an exquisite Italian dish consisting of variety of ingredients, that has to be chewed, swallowed and digested. It is not enough to erect skyscrapers, but it is a base for solid headquarters. Don’t go making a revolution, forget a singular effective coup d’état, prepare for organic work with overwhelming effects, even on a small scale but fully in effect. Can we win against the striking disproportion of power? The slogans that hamsters in their spinning wheels strive for are freedom, happiness, self-acceptance, ability to bond (it is hard to overlook that nowadays we suffer a recession in that matter), individualism, decisiveness.

I once met a student in his twenties, a charming character always surrounded by a ring of friends with an aura of friendliness and inner warmth, a person who despite his age showed maturity in reflection, comment accuracy, but also had a great sense of humor that he used in discussions. With that he drew a lot more attention than with the fact that as a result of a genetic defect in the fetal period only one hand has formed properly, and on the left side of his shoulders hanged a stump with a flabby hand. When he told me that we have to somehow catch up later because he was now off a date with an “awesome guy ", I actually called him up later and asked him directly how he does it. Where does the strength to carry such a burden come from? Reply that I will never forget was “you know, clapping with one hand only might difficult, but sometimes two hands are two too much if you want to hide a smile".

If it becomes clear that some strive for a return to the original standards ​​of beauty, this process of change in thinking and perception will be made if everyone applies the patterns true for them only. I am sure there is a real chance that others would want to follow the same path. Today the only salvation from the race into the bottomless abyss is to see one’s own beauty and uniqueness especially in what is imperfect and distinct, that had been anonymously designated and recognized as the bearer of all forms of ugliness in this world.

This mental escape from uniformity, detecting great values in the unique "flaws", imperfections and asymmetry, leads to something that we have been deprived of in recent years in the name of increased sales: a sense of self-confidence stemming from self-acceptance. I can already hear the advocates’ counterarguments, striving for perfection with a yo-yo effect as a inherent point in the definition, that it is a mere excuse for laziness, an easy way out that whichever person would chose if it wasn’t for personal ambitions that are a model to follow. All I can provide in that case, except a hearty smile of course, is a following experiment:

In an illustrated magazine, find a picture of a face that you consider to be flawlessly beautiful. It is even better to use your own photo. Cut it in two halves along the nose line and fill the missing part with a mirror reflection of the other.

… Exactly. I am sorry. And come to think of it, it’s perfectly symmetrical, copied according to the right template.

I am afraid that the laborious way towards the ever-departing finish line that says “Perfection”, however worth respect for the determination and effort, will not ensure the same satisfaction as undisturbed and merry stroll to the neighboring land that is called “Happiness”, not giving the consent to force us into designated moulds, without “copy-and-paste” philosophy and cloned ideas.

Whether we like it or not, we have been conceived and constructed and this is what makes us human beings.  It is not a step closer to the ideals (the one who allotted them is also human just like us, just usurping the power to impose his whims on others), only our personal, unique frailties and imperfections (believe me, I know what I'm saying, I have long liked the fact that I can stand firmly and steadily on the ground, and both my feet are proud to announce their sameness and parity. The longest fingers are separated from the remaining - also symmetrically descending - three fingers).

It is time for the return of fashion of imperfection, diversity, natural beauty? After all, can humanity ever go out of fashion?

 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Potrzeba nam nowego piękna

Gdyby dziś garstce przypadkowych rozmówców zadać pytanie czym jest piękno i co dla nich jest niepodważalnie piękne, a co owemu pięknu przeczy i jest symbolem brzydoty, w najlepszym przypadku powinniśmy się czuć zadowoleni różnorodnością odpowiedzi i skrajnymi opiniami. Niestety, dożyliśmy czasów, w których o wiele bardziej prawdopodobna wydaje się spójność poglądów w tej kwestii i współbrzmiące zdania żywcem cytowane z narzędzi promocji i propagandy nurtów wellness, fitness, fashion oraz beauty care. Co się stało z naszą skłonnością do wyrabiania sobie własnej opinii w dziedzinie poczucia estetyki? Skąd to nasze nagłe zagubienie we współczesnym pojmowaniu kanonów piękna? I wreszcie gdzie się podział nasz instynkt samozachowawczy i mechanizmy obronne przed wtłaczaniem nas w jeden szynel, formatowanie rzeczy tak indywidualnej i osobistej jak estetyka, poczucie piękna. 

Podczas gdy na co dzień doprawdy trudno nie pogubić się w świecie fundamentalnych wartości i coraz ciężej zdefiniować kwestie do niedawna jeszcze tak zerojedynkowe jak dobro-zło, miłość-nienawiść, prawda-fałsz, dochodzi do pewnego paradoksu: otóż owo współczesne piękno, dawniej traktowane jako „dobro intelektualnie luksusowe”, tło do spraw prawdziwie istotnych, dziś bezpardonowo zdetronizowało zagadnienia podstawowe dla naszej moralnej i mentalnej egzystencji. I tak oto pod płaszczykiem dbania o nasz interes, naszą kondycję i zdrowie wepchnięto nas, łasych na to co wizualnie atrakcyjne, różnobarwne i błyszczące,  trochę chyba jednak na własne życzenie, w erę codzienności podszytej marketingiem i reklamą, lepem chwytliwych sloganów i – dla tych nieco bardziej opornych – wysublimowanej socjotechniki i przekazu podprogowego. Nie miejmy najmniejszych złudzeń – żyjemy w epoce opakowania, a nie zawartości. Można nam wcisnąć dziś wszystko i za każdą cenę tak długo jak odciągnie się skutecznie naszą uwagę odpowiednim papierkiem, pudełkiem, obwolutą, etc., którym zdajemy się wierzyć bezgranicznie, nawet wobec najbardziej racjonalnych argumentów i przesłanek. 

Już dawno pozbawiono nas funkcji podmiotu, a uprzedmiotowienie, na które tak potulnie się zgadzamy, to kolejny paradoks zaprzeczenia świętego od zarania dziejów mniemania o wyższości gatunku ludzkiego. Marketingowo zaprogramowani jako „opakowania” zaczęliśmy traktować nasze ciała, a kompletnie sztucznie wykreowane kanony piękna, funkcjonujące jako instrukcja jacy mamy być i kto się ma nam podobać, przyjęliśmy zupełnie naturalnie jakby były rzeczą od dawna oczywistą. Piękno na miarę XXI wieku, to nic innego jak zbiór bezlitosnych „norm” i bezwzględnych szablonów opisanych cyframi, obwodami, długością, stażem… I nie ma takiej ceny, której byśmy nie zapłacili, aby sprostać coraz mniej humanitarnym wymogom. Zaprzężeni w kierat dążenia do „ideału”, zaczynamy coraz częściej  przypominać chomiki w kołowrotkach na oślep pędzące bezmyślnie, w poczuciu ciągłej przegranej i kolosalnego poczucia winy, bo tu centymetr za dużo, tam brakuje wymaganej krągłości, a tu znowu stres przyprawił nas o kolejną zmarszczkę, choć wczoraj było jeszcze tak gładko i nieskazitelnie… Obsesyjnie skoncentrowani na swoim „zewnętrzu”, odzieramy z godności starość i zapominamy zadać sobie nawet ten trud, aby wyjść poza pierwsze, powierzchowne wrażenie w kontaktach z innymi. Sfrustrowani i zakompleksieni coraz bardziej skłonni jesteśmy kosztem innych dowartościowywać się, skazując na ostracyzm i ferując szybkie wyroki nie tylko wobec tych, co z własnego wyboru nie pędzą tą samą ścieżką wąską donikąd, ale i ludzi, dla których przeznaczenie i natura okazały się mniej szczodre, czy przewrotny los nadał im już przy urodzeniu przydomek „Inny” / „Odmienny” / „Upośledzony” / „Niepełnosprawny”. Jednym skinieniem palca odsyłamy na margines tych, którzy od razu zmuszeni są pogodzić się ze swoim odstawaniem od „normy piękna”. I nawet jeśli politycznie poprawni i fasadowo empatyczni nigdy byśmy tego otwarcie nie przyznali, głośno nigdy nie odważylibyśmy się tego wypowiedzieć, to genetycznie predysponowani do roli sędziego, selekcjonera, kontrolera „norm jakości”, w skrytości ducha czynimy swoje. I nawet najbardziej unikatowy, obiektywnie imponujący i godny pozazdroszczenia talent, walory intelektualne, dokonania okupione ciężką pracą, czy sukces mający u swego źródła ambicje, odwagę w marzeniu, determinację i skuteczność, w najlepszym razie są doceniane w drugiej, trzeciej kolejności. Dziś w postrzeganiu innych bowiem prym wiedzie wizerunek zewnętrzny, pierwsze wrażenie, a do jakiegoś stopnia i również impet w promowaniu tychże z przesadną, graniczącą z narcyzmem pewnością siebie. W końcu mocne łokcie to element naszego „opakowania”, dlaczego by ich nie wykorzystać? A co mają zrobić ludzie naturalnie niepredysponowani do rozpychania się łokciami? Co wreszcie z ludźmi, którzy łokci  nie posiadają w ogóle? Z automatu mają być skazani na życie w cieniu, pozbawieni prawa do prezentowania swojej wartości, szczęścia i radości z tego, co mimo wyroków natury udało się im w życiu zdobyć, osiągnąć? Owszem, przecież nie pasują do wzorca piękna! Jak tacy niepiękni, szpetni i niekompletni fizycznie mogliby w ogóle rościć sobie prawo do stawania w szranki z pretendującymi do miana bóstwa? 

Niedawno odbyłem wstrząsającą dla mnie rozmowę z dyrektorem jednego z europejskich teatrów operowych, który zdecydował się zatrudnić do jednego z przedstawień, tyle tylko, że w wersji koncertowej (gdzie nie ma kostiumów, dramaturgii kolejnych scen wspartej grą aktorską, scenografii i całej, rozpraszającej koncentrację na walorach wokalnych, oprawy scenicznej) śpiewaczkę operową z Peru, z nadwagą i fizjonomią dość , jak to ujął, „egzotyczną” jak na Europę. Z rozmowy tej wynikało wprost, iż tylko dzięki tej okrojonej scenicznie formie prezentacji opery, taki angaż był możliwy, w przeciwnym razie, nawet za cenę mniej spektakularnego głosu w obsadzie pojawiłaby się w o wiele bardziej oczywisty sposób atrakcyjna sopranistka. 

I tak z dnia na dzień poszerzają się kręgi zawodowe od modelek na wybiegach, po pracowników biurowych w wielkich korporacjach szczycących się równouprawnieniem i transparentnymi zasadami traktowania zatrudnianych osób, ulegają skażeniu dyktatem aparycji, nawet kosztem względów merytorycznych i docelowej jakości pracy.

Dołóżmy tutaj jeszcze kwestię starzenia się i ustalane nie wiadomo przez kogo, ale za to działające jak ostrze gilotyny, bariery akceptowalnych jako młodość i atrakcyjność progi naszych indywidualnych staży na tym świecie. Ile razy my sami łapiemy się na tym, że po przekroczeniu kompletnie sztucznej cezury lat 35, góra 40, coraz mniej wierzymy w swoje szanse w konkurencji z młodszymi od nas. Z coraz mniejszą determinacją nie tylko walczymy o swoje, ale i jesteśmy skłonni korzystać z życia. Tak wewnętrznie przekonani o spadku swojej atrakcyjności nie potrzebujemy żadnej siły zewnętrznej i sami usuwamy się do coraz odleglejszych rzędów, w cień, ku zapomnieniu i niebytowi.

Powróćmy zatem do pierwotnego pytania: co z unikalnym pięknem istot ludzkich, ich niepowtarzalnością, oryginalnością w wyglądzie? Czy jest w nas jeszcze wola uznać odstępstwa od tych, w gruncie rzeczy krzywdzących, ba – nawet i faszyzujących podejście do ludzi, „norm” propagowanych jako wyznacznik piękna? Kiedy pomyślimy o rozmiarach tej machiny, zarządzającej naszym nurtem świadomości i percepcji, zaczyna się rodzić poważna obawa i obiekcja, czy nie jest już za późno na kolejną rewolucję estetyczną? Czy aby przypadkiem świat nie pognał o parę kroków za daleko i na fali ludzkich skłonności do osądu nie dryfuje już w bezpowrotnym kierunku? Co mogłoby wywołać rewolucję w sposobie myślenia nam dziś właściwym?

Osobiście jestem zdania, że porywanie się na zjawisko masowej zmiany w mentalności to w ogóle fałszywy trop, bo należałoby zacząć od roli jednostki. Przyjmijmy zatem optymistycznie, że paru śmiałków opornych na siłą wtłaczane im ideologie, do których z chęcią dołączyliby Ci z natury niepokorni i niezdolni do równania w szeregu, a także garstkę niewielką sprzeciwiających się świadomie i z wyboru uproszczonej do granic możliwości definicji piękna, jako zwolenników możemy uznać za fundament tej kolosalnej zmiany w myśleniu: od bezrefleksyjnego łykania papki, po przygotowanie wykwintnego, wieloskładnikowego dania, które jeszcze trzeba pogryźć i strawić. To wciąż za mało na drapacze chmur, ale już podstawa do wybudowania solidnego budynku na centrum dowodzenia. Nie idźmy od razu robić rewolucję, zapomnijmy o jednorazowym skutecznym przewrocie, tylko szykujmy organiczną pracę z imponującymi efektami., choćby i w skali jednostkowej, ale w pełni skuteczną. Czym wygramy wobec tak rażącej nierównowagi sił i proporcji? Hasłami, za którymi chomiki pędzące w swoich kołowrotkach tęsknią najbardziej: wolnością, szczęściem, samoakceptacją, umiejętnością wchodzenia w głębsze relacje z ludźmi (nie sposób nie zauważyć, że w tej dziedzinie obecnie panuje klęska głodu i światowy kryzys), indywidualizmie, umiejętności podejmowania świadomych decyzji i wyborów. 

Spotkałem kiedyś dwudziestoparoletniego studenta, uroczą postać zawsze otoczoną wianuszkiem przyjaciół, emanującego wprost aurą życzliwości, ciepła, osobę, która mimo swojego wieku dojrzałością refleksji, celnością komentarzy, ale i poczuciem humoru i klasą z jaką dyskutował z innymi zwracał na siebie o wiele większą uwagę, niż faktem, że w efekcie wady genetycznej w okresie płodowym ukształtowała mu się prawidłowo tylko jedna ręka, a po lewej stronie z barku wyrastał mu szczątkowy zaledwie kikut z namiastką wiotkiej dłoni. Kiedy powiedział mi: „że musimy się zdzwonić jakoś później bo teraz pędzi bo ma randkę z „super chłopakiem”, faktycznie zadzwoniłem do niego wieczorem i zapytałem go wprost jak on to robi? Skąd w nim tyle siły, by dźwigać tak spory bagaż? Odpowiedzi nie zapomnę nigdy: „Wiesz, jedną dłonią może i trudno jest klaskać, ale czasem dwie dłonie to o dwie za dużo w zasłanianiu uśmiechu.”

Jeżeli tylko stanie się jasne, że ci złaknieni powrotu do dawnych walorów piękna, ten proces zmiany w myśleniu, postrzeganiu poczynili w postaci zastosowania po prostu tych te samych wzorców piękna prawdziwego wobec siebie i innych to wg mnie istnieje realna szansa, że inni zechcą podążyć tą samą ścieżką. Dziś już jedyny ratunek przed tą gonitwą na oślep w przepaść bezdennie pustą to dostrzec swoje piękno, unikalność, szczególnie w tym co niedoskonałe, różne od większości, nie wiadomo kiedy osądzone i uznane jako winne wszelkim przejawom brzydoty tego świata. Ta mentalna ucieczka od uniformizacji, doszukiwanie się wartości największej w swoich niepowtarzalnych „skazach”, „nierównościach”, asymetrii, prowadzi do czegoś, z czego nas zwyczajnie w imię nakręcenia wyników sprzedaży tak skutecznie okradziono w ostatnich latach: poczucia pewności siebie wynikającej z samoakceptacji.  Już słyszę kontrargumenty orędowników dążenia do perfekcji z efektem jojo siłą rzeczy wpisanym w definicję, że to zwyczajne usprawiedliwianie życiowego lenistwa, łatwizna, na którą poszedłby każdy, gdyby nie osobiste ambicje niektórych, stanowiących wzór do naśladowania. Mam dla nich wszystkich, poza serdecznym uśmiechem oczywiście, w odpowiedzi eksperyment do wykonania:

Wyszukaj w magazynie ilustrowanym zdjęcie twarzy według Ciebie idealnie pięknej (jeszcze lepiej wykorzystać własne zdjęcie), wzdłuż linii nosa przetnijcie zdjęcie na pół i brakującą część uzupełnijcie lustrzanym odbiciem oryginalnej, pozostawionej uprzednio połowy. Efekt? …… Ano właśnie, przykro mi! I tylko pomyśleć, że przecież idealnie symetryczne, perfekcyjnie skopiowane według przyjętego wzorca. 

Obawiam się, że mozolna droga w kieracie ku wciąż oddalającej się linii mety z napisem „Doskonałość”, jakkolwiek godna poszanowania za determinację i wykazany wysiłek, nigdy nie da docelowo takiej nagrody i satysfakcji jak swobodny, radosny i wolny od dawania zgody na wtłaczanie nas w jedną formę do odlewów, filozofii „copy-paste”, klonowania, spacer ku wcale nie tak odległej krainy zwanej „szczęściem”.

Tak bowiem, czy nam się to podoba, czy nie, już zostaliśmy pomyślani i skonstruowani, że to co nas czyni ludźmi, to nie stopień zbliżenia się do ideałów (ten, kto je wyznaczył jest też człowiekiem jak i my, tylko uzurpuje sobie prawo do narzucania innym swojego „widzimisię”), tylko nasze osobiste, niepowtarzalne ułomności i imperfekcje (wierzcie, wiem co mówię, sam już dawno polubiłem to, że mogę stać twardo i stabilnie na ziemi mimo, że u moich obu stóp z dumą ogłaszają swoją równość i parzystość najdłuższe palce odgrodzone od pozostałej – również bynajmniej nie symetrycznie malejącej - trójki palców).

Czas już na powrót mody na niedoskonałość, różnorodność, naturalne piękno, bo w końcu czy człowieczeństwo może kiedykolwiek wyjść z mody? 

Design, Graphic Design, Pictures: KropkiKreski
Fashion Consultation, Sewing: Paweł Androsiuk
Models: Ola Kawałko, Lander De Wandel, Łukasz Pycior

Text:  Marek Kubiak
Translation: Zuzanna Gil

"I'mperfect", photography, part3 / "(Nie)doskonałość", fotografia, część3

"I'mperfect", graphit, 297 x 420 mm, part3 / "(Nie)doskonałość", ołówek, 297 x 420 mm, część3

"I'mperfect", graphit, 297 x 420 mm, part2 / "(Nie)doskonałość", ołówek, 297 x 420 mm, część2

"I'mperfect", photography, part2 / "(Nie)doskonałość", fotografia, część2

"I'mperfect", graphit, 297 x 420 mm, part1 / "(Nie)doskonałość", ołówek, 297 x 420 mm, część1

stay there! and never get out!

lucy

27 years old, 28 in may

thin hair, weak, poor  – as mum would say – hair

without a second thought she spent the whole paycheck on a specialist treatment

that will soon allow her to look at herself

In a mirror

her hair will double in quantity

yes, she misses her mum

she died two years ago

she used to sing so beautifully – for her, little and snuggling

she used to stroke her had and woefully sigh

oh, sweetheart… your hair didn’t go out with a bang…

lucy is not giving up

she went through all the insults of school and playground mates with her psychotherapist

they chased her around, petting her skull, shouting bald! bald!

she learned to look up in trams, queues, elevators

where people discreetly inspect her skin patches, emerging like a crescent moon

out of fragile fluff of clouds

next year, when the company pays thirteen hundred she will go to the swedt clinic

apparently they have quality implants

and her dream will come true – appointment with a photographer friend for a shoot

first photos taken not to be burned

perhaps a fb profile…

lucy will live to a ripe old age

with a man that will fall for her long shiny hair

resting on her back when he will take her from behind

many threads of hair will tangle in his golden signet

and lucy will turn out to be an ungrateful bitch, oblivious about housekeeping

and his son’s upbringing

andrew

34 years old

women he’s slept with so far, one after another, thought that

the best they can do is to bust him

like a cowgirl

he hated it

they touched his stomach, his chest

revealing his secret

for a man he had abnormally large nipples

according to Andrew, like a blooming thirteen-year-old’s

andrew expects a great deal of women he turns on their back

will burst out laughing at the sight of tumid tits after foreplay

in puck during military commission they made it pretty clear

that what happened to andrew’s body deserves mockery and contempt

he still hears testosterone echoing the sneer of blokes in green uniforms

andrew chooses hormonal therapy

he didn’t know it will affect his mind, longing for a male torso so badly

long-term depression hit hardest each time a woman left

not able to handle suspicion of betrayal when he’d gone too far with liquor

the last one was strong

but not strong enough to pull him down from rails of newly refurbished home 

in time

veronica

about to turn 40

looked perfect her whole life

perfect relations with family members

perfect and effortless exams scores

no troubles with graduation

costumes, trousers and skirts of a perfect fit – as if made only for her

signed by names she could eventually afford

her life would unfold perfectly to the rhythm of breathtaking gigs

accompanied by classy spaces and brilliant men

her whole life hid veronica her repelling secret

amid her perfect pair of legs

unsymmetrically disgusting vulva that wouldn’t fit into the perfect

collage of esthetical world’s fragments that surrounded its creator

to make things worse, the pussy throbbed with inadequacy, swollen with

substandards that shrieked touched even by veronica’s perfect palm

the mere thought of discovering this unsymmetrical flaw, lousy

degenerated flesh that due to an evil twist became her

made her want to puke

no-one will ever find out the shameful secret

no-one has the right to unravel the horrifying injustice

from time to time, during masturbation, at the verge of pleasure blast

yearning

a thought that she’d rather have a rigid horny cock…

but she’s a realist – each and every one is attached to a man

that would think of her only as her awful pussy

like her father that checked if the little girl’s tart is still sick

with his sleazy fingers

if she has a one night stand, she makes them flood her perfect face

in a wonderful elation, she says she’s into swallowing

men love when the chairman, a woman, seen on banquets, prominent

among the social circle and named in economic weekly papers

kneels at the top of their penis stem like a dreamy virgin

awaiting the announcing

mark

turned 33 in september

he needs time

the girl he met last year on vacation

felt great in his company

she even remembers how clingy she was at that party

with everyone rather tipsy

for the first time in ages his penis hardened at the mere thought she could embrace it

he wouldn’t let such thoughts in for long

he kept his penis away from any temptation

it was difficult to finish even by himself

when he speeded up this fucking arch would cause more pain

dispersing the ecstasy

he watched that fragile blonde under bamboo roof

she sipped on her mojito and he thought about the pain

he could give her, sticking his deformed fiery cock in

in the last text that she send him, that made him delete her number from the call log

she asked if she was really so disgusting that she didn’t even deserve a word of explanation

mark didn’t save enough for the operation

he got it through connections

in the treatment room near zoologische garten of unknown reputation

he died soon after of sepsis

anka

next year she’ll be thirty

none of colleagues – the recent or from high school – remembers her smiling

she was nice and helpful though

you could see a gentle sign of sympathy for people in her

but people wondered often where the seriousness comes from

after a while roman, a visitor of the shop on the side of village that was very fond of her

(he could not stop thinking about her breasts, nipples wonderfully

piercing the tasteful armour of laced bra and skinny top

he challenged himself to get this gal spinning, blow new life in

what a waste of a nice chick, behind the counter and still unmarried

every time he visits with the excuse of bread, butter, fish pate he will

make her laugh, talk her into a movie or some shopping in the centre of Bydgoszcz

next sunday…

when they were talking before the closing hour he told her about student trips to norway

to pick blueberries…

he was so amused, laughed like a three-year-old and hiccupped, and only after a while

he noticed tears in her eyes

she just snapped and asked to leave her alone

roman didn’t know she wouldn’t show her crooked yellowish teeth, not for all the world

since she could remember smiles, happiness and relax were only about exposure

denuding and presenting the world with her darkest secret

anka believes that when she finishes dentistry course she will get on her own feet

she will leave this shithole, get a job well-paid

but most importantly she will have a special access to all those techniques 

that will change life for better

happier

with a permission to joke

anka doesn’t know yet that her intestines cloak a deadly surprise

anka will die in april

before graduation

danka hated her breasts

even after the second child, right after turning 30

and even when her colleagues told her half-jokingly

that after feeding two mammals there’s nothing to be ashamed about

whenever she felt her breast, soft as udders of a badly kept dog

stick to the skin underneath, she hated her body

these watery, baby pink nipples and she dreamt of suicide, a

quiet one, no fuss, no sobbing and emotional blackmail for the family

she could relate with her first boyfriend

he loved having doggy-style sex with the control in his hand, zapping all the

horny, black 19-year-olds with hard brown raisin-like nipples

sticking out to the camera’s lens

that’s why she always wore her bra

slept in it, ran in it, cleaned, worked, relaxed in it, even in bed she made

her husband believe she enjoyed costumes and corsets, pushup bras and garter belts

that’s how she’d like to be fucked until the end of her days

the husband found it acceptable

danka found her love for breasts just before passing out

when she was told it’s too late for mastectomy

bożena

lost her legs, from knees down, on the day of her 35^th birthday

climbing, worsening weather, numerous frostbites, transportation problems

staphylococcus, gangrene, amputation…

when her husband left, she settled at a friend’s

in a mountain cottage

everyday filled with people she saw climbing up

 and going down

by themselves, no help needed

she despised them

she learned herself to commute on a basic wheelchair – with a little help from her friend

she auctioned several monotypes as old as student times

her biggest dream was to put together a project with women like her

that would tell about beauty, in another way…

when she finally made her mind up about a photoshoot and unraveled her disfigured nudity

her popularity – as an artist and performer – increased enough to let her live worthily 

a confession to her friend about the only body imperfection she hated 

before the accident, that she was damn ashamed of her whole life were her feet

presumably deformed by tight shoes, worn in all the mountain trails in the world

today i am complete and fulfilled – there is not a part of my body that i don’t accept

***

my daughter visited me on sunday, as usual

the sun warmed my neck

i felt the warmth spreading down, embracing my arms, back, and slides

down hugging buttocks, slips to tights lands on slippers that coat feet, up to the toes…

sun didn’t chose better, prettier, straighter, healthier, jucier places

nobly generous

democratically just

the daughter stared at my face

i know she pondered on that a lot, but after a few months she lost her hope for good

that her thought process can occupy my crooked mind

in her face i saw worry tainted with pretension

mummy… why did you do it to yourself?... why are you doing this to us?... where did you go?... will you even tell me what it’s like up there?

will you ever come back to us?

my dearest daughter

inside of me

at the very bottom

exists the only place i can feel safe at

where my imperfections cease to exist

no soggy breasts

no eaten bloody nails

no endless wounds after punishing burns made on the sinful body…

no lichen head skin with bald patches

nor my asymmetrical vulva

i am there, and i am pure

sensible, calm and free

don’t ask me to leave…

i don’t feel safe anywhere else

enough to have the will to breathe

pump the blood

turn fats into prostaglandins

i will stay there

because i am not able to exist

anywhere else

characters named in the story are constructs of my imagination and they feel safe being kept there

leave them alone

Aśka Bitner for KropkiKreski

Translation: Zuzanna Gil

Siedź tam! i nigdy stamtąd nie wychodź!

łucja

27 lat, w maju skończy 28

ma bardzo cienkie, słabe, byle jakie - jak mawiała mama - włosy

bez chwili zastanowienia całą premię przeznaczyła na specjalistyczny zabieg, który już wkrótce ma sprawić, że będzie mogła na siebie patrzeć 

w lustrze

ilość jej włosów ma się powiększyć dwukrotnie

tak, tęskni za mamą

zmarła dwa lata temu

tak pięknie śpiewała jej - malutkiej, wtulonej w nią...

głaskała jej główkę i ze smutkiem wzdychała...

oj, córuniu... nie udały ci się te włoski...

łucja nie ma zamiaru się poddać

przerobiła ze swoim psychoterapeutą wszystkie wyzwiska dzieciaków ze szkoły i osiedla, którzy ganiali za nią klepiąc ją po głowie i wrzeszcząc łysa! łysa!

nauczyła się nie spuszczać wzroku w tramwaju, kolejce, windzie

kiedy ludzie dyskretnie próbują zlustrować placki skóry, prześwitujące jak tarcza księżyca spomiędzy meszkowatych, delikatnych chmurek włosów

w przyszłym roku, jak w firmie wypłacą jej trzynastkę pojedzie do kliniki do schwedt

tam ponoć robią świetne implanty...

wtedy spełni swoje marzenie - umówi się z przyjaciółką-fotografką na sesję zdjęciową

to będą pierwsze zdjęcia w jej życiu, których nie spali

może pomyśli o profilu na fejsbuku...

łucja dożyje starości

u boku mężczyzny, który zakocha się w jej pięknych, lśniących włosach, cudownie opadających na plecy, gdy będzie ją brał od tyłu...

wiele z tych włosów zaplącze się w jego złoty sygnet

gdy łucja okaże się niewdzięczną ździrą, która nie potrafi prowadzić jego domu ani wychowywać jego syna

andrzej

lat 34

kobiety, z którymi sypiał do tej pory - jedna po drugiej - uważały, że to co mogą mu dać najlepszego, to ujeżdżanie go 

na jeźdźca

nienawidził tego

dotykały jego brzucha, torsu

w ten sposób odkrywając jego sekret

jego nietypowo jak na mężczyznę powiększone sutki

zdaniem andrzeja, wyglądają jak u pączkującej trzynastolatki

andrzej spodziewa się, że większość z tych kobiet, które konsekwentnie odwraca na brzuch po grze wstępnej, wybuchnie śmiechem na widok jego nabrzmiałych cycków

w pucku, na komisji wojskowej, nie pozostawiono cienia wątpliwości, że to co przydarzyło się ciału andrzeja, zasługuje na pogardę i ośmieszenie

do dziś słyszy echo tego testosteronowego rechotu facetów w zielonych mundurkach...

andrzej zdecydował się na terapię hormonalną

nie wiedział, że tak niekorzystnie wpłynie na jego tęskniącą za męskim torsem psychikę

długoletnia depresja dawała się we znaki najbardziej, gdy odchodziły kobiety

które nie były w stanie poradzić sobie z jego podejrzeniami o zdradę, gdy przeholowywał z wódą...

ostatnia z nich była silna

nie na tyle jednak, by ściągnąć go na czas z balustrady ich wykończonego na wiosnę domu...

weronika

dobija właśnie czterdziestki

całe życie wyglądała pięknie

pięknie układały się jej stosunki rodzinne

pięknie i gładko zdawała wszystkie egzaminy

bez trudności broniła wszystkie dyplomy

pięknie leżały na niej - jakby idealnie na nią skrojone - kostiumy, spodnie, sukienki, sygnowane nazwiskami, na które po jakimś czasie mogła sobie pozwolić

całe jej życie pięknie układało się w rytm oszałamiających koncertów, w akompaniamencie gustownych wnętrz i wśród olśniewających mężczyzn

całe życie - weronika - wśród pary swoich pięknych nóg, skrywała swój najobrzydliwszy sekret

jej niesymetrycznie obrzydliwy srom za nic nie chciał wpisać się w kolaż doskonałych elementów estetycznego świata, który od zawsze otaczał jego właścicielkę

jakby na złość weronice, cipa tętniła swoją nieadekwatnością, nabrzmiewała obleśną niewymiarowością, która krzyczała nawet pod dotykiem pięknych dłoni weroniki

na samą myśl, że ktoś mógłby odkryć tę niesymetryczną niedoskonałość, parszywie zdegenerowaną tkankę, która jakimś podłym trafem stała się częścią jej własnego ciała, zbierało się się na rzygi...

nikt nigdy nie dowie się o tym wstydliwym sekrecie

nikt nie ma prawa zdemaskować tej przerażającej niesprawiedliwości
czasem, podczas masturbacji, tuż przed wybuchem zalewającej rozkoszy, pojawiała się taka tęsknota

myśl, że pragnęłaby wsunąć tam naprężonego, napalonego kutasa...
jest jednak realistką - każdy z nich dołączony jest do mężczyzny

który odtąd kojarzyłby ją już tylko z jej obrzydliwą cipą

tak samo jak jej ojciec, który każdego wieczoru sprawdzał oślinionymi palcami, czy jego mała dziewczynka nadal ma chorą cipkę...

jeśli miewa przygodne stosunki z mężczyznami, robi wszystko by zalewali w uniesieniu jej piękną twarz i mówi, że najbardziej rajcuje ją łykanie ich spermy

mężczyźni uwielbiają, gdy pani prezes, kobieta, spotykana na drogich bankietach, licząca się w towarzystwie i wzmiankowana w artykułach tygodników ekonomicznych, klęczy u nasady ich penisa jak rozmarzona dziewica oczekująca zwiastowania

marek

skończył we wrześniu 33 lata

potrzebuje czasu

dziewczyna, którą spotkał w zeszłym roku na wakacjach

czuła się dobrze w jego towarzystwie

pamięta nawet jak bardzo kleiła się do niego po tej imprezie na plaży

gdzie wszyscy byli już dość mocno wstawieni

poczuł po raz pierwszy od bardzo dawna, że jego penis stwardniał na myśl o tym, że mogłaby go objąć dłonią

od dawna nie pozwalał sobie na takie myśli

i od dawna trzymał swojego penisa z dala od pokus

nawet jemu samemu było trudno doprowadzić się do końca

bo gdy nabierał tempa, ta pierdolona krzywizna sprawiała mu coraz więcej bólu, który rozganiał podniecenie...

patrzył na tę drobną blondynkę pod bambusowym zadaszeniem, sączącą mojito i myślał o tym, jaki ból sprawiałby jej 

wpychając w nią swojego napalonego, zdeformowanego chuja...

w ostatnim sms'ie, którego od niej dostał a z którym ostatecznie usunął z książki adresowej również i jej numer telefonu 

pytała, czy na prawdę była aż tak odrażająca, że nie zasłużyła nawet na słowo wyjaśnienia?

markowi nie udało się uzbierać odpowiedniej kwoty na zabieg

zrobił to po znajomości

w gabinecie niedaleko zoologische garten, o niepotwierdzonej reputacji

wkrótce potem zmarł z powodu sepsy

anka

w przyszłym roku dobije trzydziestki

nikt z jej otoczenia - czy to teraz, czy jeszcze w ogólniaku - nie pamięta, żeby się uśmiechała

była wprawdzie bardzo życzliwa, pomocna

na jej twarzy łagodnie rysowała się sympatia do ludzi

jednak coraz częściej ludzie zastanawiali się, skąd wzięła się ta powaga i uciekanie od ludzi

po jakimś czasie romek, który odwiedzał jest sklepik na skraju wsi, a któremu ania bardzo się podobała (nie mógł przestać fantazjować na temat jej piersi, tak cudownie przebijających się sutkami przez podwójną zbroję gustownego koronkowego stanika i lajkrowej bluzki), postawił sobie wyzwanie, że spróbuje rozkręcić tę babeczkę, tchnąć w nią życie

kto to widział, żeby taka fajna laska marnowała się za ladą, wciąż jako panna na wydaniu?
za każdym razem kiedy ją odwiedzi pod pretekstem bułek, masła, pasty z makreli, będzie próbował ją rozbawić, namówić na kino w domu kultury, zaproponować wyjazd do szoping center w bydgoszczy, w najbliższą niedzielę...

kiedy tak sobie rozmawiali kiedyś przed zamknięciem sklepu opowiedział jej o  wyjazdach studenckich do norwegii, na jagody... 

tak go to rozbawiło, rechotał jak dziecko z czkawką i dopiero po kilku minutach zobaczył w oczach anki łzy

burknęła coś i powiedziała, żeby zostawił ją w spokoju

romek nie mógł wiedzieć, że ania za nic w świecie nie pokaże mu swoich krzywych, obrzydliwych, poczerniałych zębów 

że odkąd pamięta uśmiech, radość, rozluźnienie kojarzyły jej się jedynie z obnażeniem

obnażeniem i okazaniem światu najpaskudniejszego sekretu

anka wierzy, że gdy skończy studium stomatologiczne, które choć ciężko ale skutecznie uda jej się doprowadzić do końca w przyszłym roku, będzie mogła odbić się finansowo

wyjedzie z tej dziury, dostanie lepiej płatną pracę

no a przede wszystkim będzie mogła na specjalnych warunkach skorzystać z zabiegów, które zmienią jej życie na lepsze

radośniejsze

z pozwoleniem na żarty

ania nie wie jeszcze, że jej jelita już skrywają w sobie zabójczą niespodziankę

ania umrze w kwietniu

jeszcze przed obroną dyplomu

danka nienawidziła swoich piersi

nawet gdy urodziła drugie dziecko, zaraz po trzydziestce

i kiedy koleżanki mówiły jej półżartem

że po wykarmieniu dwóch ssaków to już żaden wstyd

ona przy każdej sytuacji, gdy poczuła, że jej miękkie jak wymiona źle karmionej suki piersi przyklejały się do skóry tuż pod nimi, nienawidziła całego swojego ciała a w szczególności tych rozlanych, bladoróżowych brodawek i rozmarzała się na temat samobójstwa - tego cichego, bez awantur, łkania i szantażu emocjonalnego wobec całej rodziny

nie miała za złe swojemu pierwszemu chłopakowi

który uwielbiał się z nią kochać od tyłu z pilotem w ręku, przelatując wszystkie te gładkie, napalone, ciemnoskóre dziewiętnastolatki ze sterczącymi, brązowymi, twardymi jak rodzynki sutkami, strzelającymi w szkło kamery

dlatego też rzadko pozwalała sobie na chodzenie bez stanika

spała w nim, biegała, sprzątała, pracowała, odpoczywała, nawet w łóżku z mężem, udało się zbudować w nim przekonanie, że lubi przebieranki i że gorset, puszap bra i pas do pończoch, to jest to w czym chciałaby być rżnięta do końca swoich dni

mąż nie widział w tym nic złego

danka pokochała swoje piersi tuż przed końcem swoich dni

dokładnie - na miesiąc przed tym

kiedy dowiedziała się, że na mastektomię jest już za późno

bożena

straciła nogi, od kolan w dół, w swoje trzydzieste piąte urodziny

wspinaczka, załamanie pogody, liczne odmrożenia, problemy z transportem do kraju, gronkowiec, gangrena, amputacja...

kiedy odszedł od niej mąż, zamieszkała u przyjaciółki

w górach

codziennie widziała ludzi, którzy wybierają się tam

i stamtąd wracają

o własnych siłach

nienawidziła ich 

nauczyła się poruszać na prymitywnym wózku - przy pomocy przyjaciół udało jej się zlicytować kilka monotypii z czasów jeszcze studenckich

jej wielkim marzeniem było stworzyć projekt z kobietami w podobnej jak ona sama sytuacji, w których będzie mogła opowiedzieć o pięknie, inaczej...

kiedy odważyła się na sesję zdjęciową i pokazała w niej swoją oszpeconą nagość, jej popularność - jako artystki i performerki wzrosła na tyle, że mogła sobie pozwolić na godne życie

swojej przyjaciółce wyznała wtedy, że jedyną rzeczą, której nienawidziła w swoim ciele przed wypadkiem i której chorobliwie wstydziła się całe swoje życie, były jej stopy - ponoć szpetnie zniekształcone od ciężkich butów, w których pokonywała szlaki górskie na całym świecie

dziś jestem kompletna i pełna - nie ma takiej części mojego ciała, której bym nie akceptowała

***

moja córka odwiedziła mnie jak zwykle w niedzielę

słońce ogrzewało kark

czułam, jak ciepło rozchodzi się stamtąd w dół, obejmuje moje ramiona, plecy, schodzi w dół, otula pośladki, bokiem ześlizguje się po udach, lądując w kapciach, otulających stopy, aż po koniuszki palców...

słońce nie wybierało miejsc lepszych, ładniejszych, prostszych, zdrowszych, jędrniejszych

było szlachetnie szczodre

demokratycznie sprawiedliwe

nieoceniające

córka popatrzyła na moja twarz

wiem, że zastanawiała się wielokrotnie ale po kilku miesiącach całkowicie straciła nadzieję na to, że jako takie procesy myślowe są w stanie w ogóle zajmować mój odjechany umysł

w jej twarzy ujrzałam troskę zabarwioną pretensją

mamusiu... dlaczego to sobie zrobiłaś?... dlaczego nam to robisz?... gdzie odeszłaś?... czy kiedyś powiesz mi, jak tam jest?... 

czy kiedyś wrócisz do nas?...

moja najdroższa córeczko

tam w środku mnie

na samym dnie

jest jedyne miejsce, w którym mogę czuć się bezpiecznie

i w którym nie istnieją moje niedoskonałości

moje zwiotczałe piersi

moje poobgryzane do krwi paznokcie

moje niegojące się rany po przypaleniach dokonywanych za karę na moim grzesznym ciele...

moja liszajowata skóra głowy, z łysymi plackami

ani mój niesymetryczny srom

tam jestem czysta ja

mądra, spokojna i wolna

nie wymagaj ode mnie, żebym opuściła to miejsce...

nigdzie nie czuję się na tyle bezpiecznie

by chcieć jeszcze oddychać

pompować krew

transformować tłuszcze w prostaglandyny

zostanę tam

bo nigdzie indziej

nie potrafię być

postacie występujące w tej historii są wytworem mojej wyobraźni

pozostając tam - czują się bezpiecznie 

zostawmy je w spokoju...

Aśka Bitner dla KropkiKreski

"I'mperfect", photography, part1 / "(Nie)doskonałość", fotografia, część1

Everyone knows beauty as beauty

because they know ugliness.
"Everyone knows good as good
by knowing bad.

So it goes: life and death
beget each other, hard
makes easy and vice-versa,

contrast, long and short
are co-configured, sound
and silence make the music,
before and after follow
from each other.”

Tao Te Ching, The Canon of Path and Virtue, a set of rules written (most likely in the IV or III century BC) by Laozi, the first philosophy work that uses modern Chinese

D. Ing Renata Mikelewicz from the Insititute of Architecture and Urbanisation of Łódź University of Technology opens her essay “The beauty of Ugliness” with this excerpt from “The Canon of Path and virtue” to introduce reflections on esthetics, perfection and beauty in architecture.

“Beauty and ugliness are esthetic categories that describe our reality. Beauty is a esthetics of a high value, expressing inner order, perfection, structural transparency, harmony that translates to desireable pleasures of sight, hearing etc. Ugliness is usually a quality of no value and an opposite of beauty” reminds D. MIkelewicz. However, the ugly, the unstructured and chaotic tends to be more intriguing, touching and interesting. Because ugliness as an esthetic category is used in art to mediate expression, truth and originality.

The need to use categories such as ‘beauty’ and ‘ugliness’ leads to deep contemplation on those terms.  Ugliness is allowed to aquire characteristics of modern beauty. Especially if the search of order and harmony, despite of differences in perception and definition of beauty that are considered a native quality are replaced with the need to demonstrate one’s domination and expression of various needs. In general, beauty in everyday life seems to lose its metaphysical properties and becomes a common category.

Beauty is surely easier to define in relation with a single object, dress, looks. Criteria are based on tried out proportions, symmetry, harmony etc. Even though different epochs witnessed certain changes in the perception of what is beautiful, several elements that influence the reception – symmetry and proportions among others – remain imperishable. The best example is the Eiffel Tower, claims D. Mikelewicz. Its esthetics was foreign and repulsive to the mass public at the time, soon to become a symbol of Paris and a timeless symbol of elegance. The timelessness, or certain classicism leads to situation where a symbol of natural beauty of a construction becomes a symbol of kitsch and ugliness, as soon as it is sold and bought in unnumerable variations as the most typical must-have souvenir. What has happened to beauty then? What is the reason of a sudden change in perception?

In fashion, beauty and ugliness went hand in hand, both defined by distinct tastes of the public, temporary fascinations, trends and changeable tendencies. Over the last 20 or 30 years it has been extremely difficult to tell the beautiful and the ugly apart. What was praised in the 1980s seems ridiculous today. Still, we try to go against the newest trends and revive it even though it does not belong. Merely giving a ‘vintage’ label is enough. This is caused by modern culture that craves to highlight the individual traits of a person, even if it the price to pay is being old-fashioned with the current standards. We want to stand out and we are not satisfied by safe, right-in-the-middle average, also called mediocrity.

Nowadays, it is better to cause controversy by having ugliness at hand than to blend it with everyone using a standard canon of beauty. We have freed ourselves from rigid rules and order, from tight bourgeois corsets of prejudice. We are experimenting we want to feel everything stronger, harder and more intensely, and ugliness exclusively guarantees such impressions. Beauty – as everything appreciated by masses – has ceased to be intriguing and interesting. Ugliness aspiring to become beauty is a domain of every other artist or fashion designer. Deconstruction, deformed proportions, a play of putting all kinds of materials, colours or textures together is the new esthetics and new definition of beauty. Not the classic beauty, but the creative, restless and modern onne. More and more often ugliness hides behind forged sophistication, stylization and shock. Only due to beauty becoming a mass product, thus ordinary and bland.

What is beauty, what is ugliness, what is kitsch? Is there a definitive answer to those questions? Ets have a go. Not that long ago, less tha 100 years back, there was one canon of female appearance. A woman should resemble a porcelain doll with her looks and dress, drowning in lace, ribbons and frills. In the 1920s a heavy silhouette bound with corsets and its stays lost to a thin tomboyish girl with narrow hips and almost androgynous posture, popularized by Chanel. The era of corsets, enormous dresses and even bigger hats came to an end. Fashion became more comfortable, more sporty, and short frilly haircuts liberated women from tight topknots. The canon of beauty also changed – women began painting their lips, highlight the eyes with dark colours and highlight the eyebrows. Those still depicting porcelain dolls with rose cheeks and baby faces seemed disgustingly old-fashioned. But it took less than 20 more years of war, uniforms and plain clothing for women to miss being women… and dolls again. Year 1947 and Chistian Dior started another revolutions – namely New Look, with doll-like figure that would bring out women’s traits – thin waist, wide hips and well-formed breasts. Where is the logic and reasoning? Women are flighty, and with a woman change her tastes, desires of being beautiful and attractive and therefore – fashion. We can look for consistency only when we take a 20 year flash forward, to the end of 1960s, time of a great social revolution. It turns out that women refuted the picture of a sweet doll in a pastel dress again to embrace the liberated tomboy in jeans and paisley shirt and… without a bra. This amplitude of changes in fashion to answer female needs, boredom with woman’s image and trends can  still b observed to the present day. Nevertheless, right now we have a really wide spectrum of trends to choose from, and even if they seem to be in stark contrast remain in a specific coexistence. Women’s desire has been granted and compensated, since a modern girl can simultaneously be a lady in an impressive dress a’la Hollywood, a bad girl in a leather jacket and jean, a secretary in a fitting suit and a teenager in a cosy sweater and trainers. Fashion became liberal and boundaries between beauty, ugliness and kitsch blurred or interchanged. Everything depends on context, interpretation sense of humour and imagination. Although we are given more opportunities to judge and be unambiguous about them – eg on the Internet – in reality we grow less interested in them. Mostly because individualism became the greatest virtue of all and originality the greatest power. Ostracism towards those ‘unfashionable’ slowly dies out and stigmatization of the ‘ugly’ does not have the right to exist. Which woman is objectively ugly? The one with protruding ears, thin lips or small breasts? Mass media have stopped to praise just one right beauty canon and do not follow it closely. Celebrities such as Barbra Streisand Rosy de Palma or Julianne Moore are not ideal but are still considered beautiful. Peculiar clothes of Margiela, Marant or Mari are far from what may seem like timeless classic beauties of Dior or Herrera, yet they are still considered gripping and beautiful in their own way. Photoshop has the capacity to correct the faces of top models, extend eyelashes in mascara advertisements and grow more hair in those promoting shampoos, but does any woman still believe ads?

A study conducted recently in USA proved that a great percentage of women (over 80 out of 100) would like to change something in their looks, but at the same time they do not believe I flawless complexion of stars on the magazine covers. They are conscious that looks in general, make up and hairdos presented at galas require stylists, hairdressers, several hours of preparation, kilograms of extensions. When shown pictures of Madonna, Pamela Anderson and Nicole Kidman almost all of the subjects were critical about plastic surgery, Botox and wrinkles removal. Unfortunately, even after presentation of artificial faces they still maintained that they would like to change something in their own bodies. Was it beauty pressure or fear of ugliness?

When in the 80s Jane Fonda started promoting sport, aerobics and the image of a perfect body, women went crazy about their looks. Sporty body, flat tummy and tanned skin became synonyms of success, sex appeal and happiness. Shabby nails, eyelashes without mascara, no hairspray and swollen legs became a taboo. Women exercised, put make up on and did manicure to get closer to the ideal. 30 years later such appearance was considered kitschy, banal or even in bad taste. Kate Moss, Amy Winehouse, Beth Ditto and Adele proved that even with filth under your nails, obesity, lack of teeth and with blurry make-up on it is possible to be attractive, fashionable and successful. Instead of looks, we as people became important.

“Try imagining a description of a beautiful woman. If we compliment her profile, eyes, lips and hair, there is not much left to describe. But if we want to present her atrocity instead, we can really let our imagination run wild. Thus, beauty is limited to a canon and ugliness is infinite in its possibilities.” This is how Umberto Eco describes fascination with ugliness. The author of “History of Beauty” and “History of Ugliness” claims that one of the most classic beauty definitions characterizes it with proportion and integrality. A beautiful object needs to possess characteristics of its own kind. Anything that lacked something or did not fulfill the definition was never considered beautiful. A midget was too short and a giant too tall. Both did not fit within the acceptable framework of being normal. In every culture monsters either did not possess what they should or exaggerated in possessing it. It does not mean that they were always considered as repulsive. Many monsters captivated with their horribleness. Throughout the Middle Ages they were considered a part of a universal harmony of the world and treated as symbols of spiritual virtues. They were always an expression of human fascination towards fairytales and miracles.

According to Eco opinions on ugliness have been constantly changing – they were different in different cultures and epochs. However, it is safe to say that ever since the mankind started mentioning beauty as an idea its core characteristics is sometimes a provocation, a conscious revolution in thinking or drawing attention to a burning social or cultural problem: exclusion, obesity, handicapped deformation, poverty. What is repulsive, detestable or obscene seems more intriguing and captivating, but nevertheless it is possible to be confronted with ugliness in amusing or grotesque situations. Then an ugly object or person is presented in a peculiar, enjoyable way instead of causing a nauseous reaction. “Take for instance Seven Dwarves from the Snow White fairytale. In cmparison with George Clooney they must be hideous, but they are perceived as nice and likeable”, claims Umberto Eco. The idea of ugliness consists of much more than the idea of beauty.

It is crucial to ask if it we have a right to stigmatize ugliness or imperfection in the times of freedom of speech and political correctness? Can we allow ourselves to depreciate, judge or categorize anything at all knowing that such attitudes played their part in creation of fascism and was – and still is – a consent to discriminate and limiting freedom? No. Even though psychologists agree that seeking beauty is our native quality as human beings, everyone has different criteria and can move the boundary between ugliness and beauty, imperfection and perfection freely in whichever direction and whichever extent.

............................................................................

Kiedy wszyscy wiedzą, że piękno jest pięknem, 

To źle. 

“Kiedy wszyscy wiedzą, że dobro jest dobrem, 

Nie jest dobrze.

Tak to byt i niebyt stwarzają się wzajemnie, 

Łatwe i trudne uzupełniają, 

Długie i krótkie wzajemnie kształtują, 

Niskie i wysokie kontrastują ze sobą,

Głosy i echa współgrają ze sobą, 

„przed” i „po” idą obok siebie.”

Tao Te Ching – “Księga Drogi I Cnoty” – zbiór zasad spisany (prawdopodobnie w IV lub III w p.n.e.) przez Laozi, będący pierwszą filozowiczną księgą w języku chińskim

Tym fragmentem “Księgi Drogi i Cnoty” dr inż. Renata Mikielewicz z Instytutu Architektury i Urbanistyki Politechniki Łódzkiej zaczęła w swoim tekście “Piękno brzydoty” rozważania o estetetyce, doskonałości i pięknie w architekturze. 

“Piękno i brzydota to kategorie estetyczne opisujące otaczającą nas rzeczywistość. Piękno to wysokiej klasy wartość estetyczna, wyraża uporządkowanie wewnętrzne, doskonałość, przejrzystość strukturalną, harmonię przekładającą się na pozytywne przyjemności wzrokowe, słuchowe itp. Brzydota to powszechnie coś pozbawione wszelkich wartości i przeciwieństwo piękna.” – przypomina dr Mikielewicz. A jednak to co brzydkie, nieuporządkowane i chaotyczne bywa bardziej intrygujące, poruszające, ciekawsze. Bo brzydota jako kategoria estetyczna wykorzystywana jest w sztuce specjalnie dla wyrażania ekspresji, prawdy artystycznej, niebanalności.

Rozpatrywanie w kategoriach piękna i brzydoty prowadzi do szeregu refleksji pozwalających upatrywać w brzydocie właśnie cechy charakteryzującej współczesne piękno. 

Tym bardziej, że  poszukiwanie ładu i harmonii, mimo różnic w odczuwaniu i definiowaniu piękna, którego odróżnianie przez współczesnych psychologów uważane jest jednak za właściwość wrodzoną zastępowane jest potrzebą demonstrowania własnej dominacji, ekspresji różnorakich potrzeb. W ogóle piękno „w codziennym użytkowaniu” zdaje się tracić swoje metafizyczne właściwości, a staje się kategorią użytkową.

Piękno niewątpliwie jest łatwiej definiować w odniesieniu do pojedynczego obiektu przedmiotu, ubrania, urody. Kryteria opierają się wtedy na sprawdzonych kategoriach proporcji, symetrii, harmonii itd. I choć w różnych epokach, ulegając modom zmienia się odczucie tego co jest piękne, pewne elementy wpływające na odbiór – takie jak symetria, proporcje – pozostają ponadczasowe. Klasycznym przykładem jest wieża Eiffel’a – twierdzi znów dr Mikielewicz - początkowo jej estetyka była obca i odpychająca dla masowej publiczności, ale po latach stała się symbolem Paryża i również klasycznym symbolem elegancji. Ta „klasyczność” czy pewna nieśmiertelność symboliki prowadzi do sytuacji, w których symbol niewymuszonego piękna konstrukcji staje się symbolem kiczu i brzydoty - wtedy, gdy w niezliczonych wariantach kupowany jest przez turystów jako najbardziej charakterystyczna pamiątka z podróży. Gdzie więc podziało się piękno? Jak to się stało, że nagle zmieniliśmy do niego stosunek?

W świecie mody piękno i brzydota zazwyczaj maszerowały w parze określane wyraźnymi gustami odbiorców, chwilowymi fascynacjami, trendami i zmiennymi tendencjami. Na przestrzeni ostatnich 20 lub 30 lat niełatwo jednoznacznie powiedzieć co było piękne, a co brzydkie. To, czym zachwycaliśmy się w latach 80-tych dziś wydaje się nam kuriozalne choć na przekór aktualnym modom próbujemy dać im drugie nowe życie przyklejając metkę “vintage” – nawet jeśli zupełnie nie pasują do współczesnych trendów. Bo współczesna kultura nastawiona jest na podkreślanie indywidualnych cech jednostki nawet za cenę bycia niemodnym według aktualnych kryteriów. Chcemy się wyróżniać i nie zadowala nas porządna „rzemieślnicza” średnia. Przez niektórych nazywana przeciętnością.

W dzisiejszych czasach lepiej wzbudzać kontrowersje wykorzystując brzydotę niż stać się takim jak wszyscy czerpiąc z ogólnych kanonów piękna. Wyzwoliliśmy się ze sztywnych ram, uporządkowania i ciasnych mieszczańskich gorsetów naszych uprzedzeń. Eksperymentujemy, chcemy doświadczać głębiej, mocniej I intensywniej, a jedynie brzydota gwarantuje nam dziś tak mocne doznania. Piękno – tak jak wszystko, co masowe - przestało być intrygujące i ciekawe. Brzydota aspirująca do miana piękna to domena współczesnych artystów i projektantów mody. Dekonstrukcja, deformacja proporcji, zabawa w zaskakujące połączenia rodzajów tkanin, kolorów czy faktur to nowa estetyka i nowa definicja piękna. Nie tego klasycznego, ale tego twórczego, poszukującego, nowoczesnego. Coraz częściej brzydota usiłuje ukryć się pod pozornym wyrafinowaniem, stylizacją i szokiem. Wszystko dlatego, że dzisiejsze pojmowanie piękna stało się masowé czyli… nijakie.

Co jest pięknem, co brzydotą, a co kiczem? Czy można jednoznacznie odpowiedzieć na te pytania? Spróbujmy. Jeszcze nie tak dawno, bo niemal 100 lat temu kanon kobiecej urody był jeden – kobieta powinna przypominać zarówno swoją urodą, wyglądem jak i strojem porcelanową lalkę tonącą w morzu koronek, falbanek I kokardek. W latach 20-tych XX wieku ciężka sylwetka skrępowana gorsetami i fiszbinami ustąpiła miejsca lansowanej przez Chanel szczupłej chłopczycy o wąskich biodrach i niemal androgynicznej figurze. Skończyła się era gorsetów, wielkich sukien i jeszzce większych kapeluszy. Moda stała się wygodniejsza, bardziej sportowa, a lekkie krótkie fryzury wyzwoliły kobiety z wysoko upiętych koków. Zmienił się również kanon urody – kobiety zaczęły malować usta, podkreślać ciemnymi kolorami powieki i zarysowywać linię brwi. Te, które przypominały porcelanowe lale z upudrowanymi różem policzkami i pulchnymi buźkami wydawały się obrzydliwie staromodne. Wystarczyło, że minęło kolejne 20 lat, a kobiety po wojennych ciężkich latach, zmęczone prostymi ubraniami (a czasem i mundurami) znów zatęskniły do bycia kobietą i… lalką. Bo rok 1947 i Christian Dior przyniosły kolejną rewolucję czyli New Look – nową nieco lalkowatą sylwetkę mocno podkreślającą kobiece atuty: wąską talię, szerokie biodra i kształtny biust. Gdzie tu logika? Gdzie konsekwencja? Mówi się, że kobieta zmienną jest, a razem z kobietą jej upodobaniami, pragnieniami bycia piękną i atrakcyjną zmienia się również moda. Logiki możemy doszukać się gdy spojrzymy kolejne 20 lat do przodu, a więc pod koniec lat 60-tych czyli w okres wielkiej rewolucji obyczajowej. I znów okazuje się, że kobiety odrzuciły wizerunek słodkiej laleczki w pastelowej sukience na rzecz wyzwolonej chłopczycy w dżinsach, kwiecistej koszuli i… bez stanika. Tę amplitudę zmieniającej się mody w zależności od kobiecych potrzeb, znudzenia wizerunkiem i trendami można byłoby obserwować do dziś. Choć dziś mamy chyba do czynienia z wieloma funkcjonującymi obok siebie trendami, które pozornie wykluczając się funkcjonują w swoistej symbiozie. Pragnienie kobiet zostało zaspokojone z nawiązką, bo współczesna dziewczyna może być niemal jednocześnie damą w efektownej sukni w stylu hollywoodzkim, awanturnicą w skórzanej kurtce i dżinsach, sekretarką w dobrze skrojonym żakiecie i nastolatką w rozciągniętym swetrze i sportowych butach. Moda stała się liberalna, a granice między pięknem, brzydotą i kiczem powoli zaczęły zacierać się lub wręcz przenikać. Wszystko zależy od interpretacji, kontekstu, poczucia humoru, albo wyobraźni. I choć coraz więcej mamy okazji do oceniania i wydawania jednoznacznych wyroków (na przykład w Intenecie) tak naprawdę coraz bardziej przestają nas one interesować. Bo indywidualność stała się dla nas największą wartością, a oryginalność naszą siłą. Ostracyzm wobec “niemodnych” powoli przestaje istnieć a piętnowanie “brzydkich” nie ma racji bytu.

Bo która kobieta tak naprawdę jest brzydka? Ta, która ma odstające uszy, wąskie wargi czy za małe (albo za duże) piersi? Masowe media coraz rzadziej lansują jeden kanon urody i coraz rzadziej są mu wierne. Słynne gwiazdy Barbra Streisand, Rosy de Palma czy Julianne Moore nie są idealne a jednak uznajemy je za piękne. Dziwaczne ubrania Margieli, Marant czy Marni daleko odbiegają od wydawałoby się ponadczasowych, klasycznie pięknych (nijakich?) sukien Diora czy Herrery, a jednak uznajemy je za ciekawe i na swój sposób piękne. Photoshop potrafi “upiększać” twarze topmodelek, wydłużać rzęsy kobiet reklamujących tusze i zagęszczać włosy gwiazd reklamujących szampony, ale czy naprawdę kobiety jeszcze wierzą reklamom? 

Badania przeprowadzone niedawno w USA udowodniły, że spora część badanych kobiet (ponad 80 na 100) chciałoby coś zmienić w swoim wyglądzie, ale jednocześnie nie wierzą w idealną cerę gwiazd goszczących na okładkach znanych magazynów mody i zdają sobie sprawę z tego, że wspaniałe wygląd, makijaż i fryzury na wielkich galach to wiele zabiegów, mnóstwo sztucznych dopinek i efekt kilku godzin pracy fryzjerów i makijażystów. Kiedy badanym kobietom pokazano zdjęcia Madonny, Pameli Anderson, Nicole Kidman prawie wszystkie nie ukrywały oburzenia i negatywnie wypowiadały się o operacjach plastycznych, ostrzykiwaniach botoksem i wypełnianiu zmarszczek – niestety nawet po obejrzeniu zdjęć twarzy zniekształconych operacjami i przez to niemal nierozpoznawalnych wciąż podtrzymywały, że chciałyby mimo wszystko coś w sobie zmienić. Presja piękna? Lęk przed brzydotą?

Kiedy w latach 80-tych Jane Fonda zaczęła lansowanie mody na sport, aerobik i piękne ciało, kobiety oszalały na punkcie swojego wyglądu. Sportowa sylwetka, płaski brzuch i opalona skóra stały się synonimami sukcesu, seksownego wyglądu, radości i szczęścia. Nie było mowy o odpryskującym lakierze na paznokciach, niewytuszowanych rzęsach, nieułożonych włosach i opuchniętych nogach. Kobiety ćwiczyły, nakładały makijaż i regularnie odwiedzały manikiurzystkę żeby zbliżyć się do ideału. Trzydzieści lat później taki wizerunek uznaliśmy za kiczowaty, banalny, albo wręcz w złym guście, a Kate Moss, Amy Winehouse, Beth Ditto i Adele udowadniły, że można z brudem za paznokciami, potężną nadwagą, rozmazanym makijażem i brakiem zęba, można czuć się atrakcyjnym, modnym i osiągnąć sukces. Bo prócz świetnego wyglądu, ważni zaczeliśmy być my sami. 

"Spróbujmy wyobrazić sobie opis pięknej kobiety: kiedy pochwalimy jej profil, oczy, usta i włosy - niewiele pozostaje do dodania. Inaczej z przedstawieniami okropności, tutaj możemy rozwinąć skrzydła wyobraźni. Piękno jest więc ograniczone kanonem, a brzydota jest nieograniczona w swoich możliwościach" - tak fascynację brzydotą tłumaczy Umberto Eco, pisarz, który swoją pracę doktorską poświęcił zagadnieniu estetyki. Autor „Historii Piękna“ i „Historii Brzydoty“ uważa, że jedna z najbardziej klasycznych definicji piękna powiada, że charakteryzuje je proporcja i integralność - piękny obiekt musi przede wszystkim mieć cechy charakterystyczne dla swojego gatunku. W tym sensie postaci w jakiś sposób okaleczonej albo niepełnej nigdy nie uznawano za piękną. Karzeł był zbyt mały, a wielkolud zbyt duży. Obydwaj odstawali od normalności. Tak więc w każdej właściwie kulturze potwory albo nie posiadały tego, co powinny mieć, albo miały czegoś za dużo. To nie znaczy jednak, że potwory zawsze uważano za odrażające. Wiele z nich fascynowało swoją okropnością, a przez całe średniowiecze utrzymywano, że są one częścią uniwersalnej harmonii wszechświata. Często wręcz traktowano je jako symbole cnót i wartości duchowych. Zawsze były wyrazem ludzkiej skłonności ku temu co bajkowe i cudowne.

Według Eco poglądy na temat brzydoty zmieniały się - były różne w różnych czasach i kulturach. Z całą pewnością jednak, odkąd ludzie zaczęli mówić o pięknie, pewna podstawowa jego charakterystyka wydaje się niezmienna (przynajmniej w tradycji zachodniej). Fascynacja i gloryfikowanie brzydoty to niekiedy prowokacja, świadome rewoluzjonizowanie myślenia lub chęć zwrócenia uwagi na jakiś konkretny problem społeczny lub kulturowy; wykluczenie, otyłość, deformacja w wyniku niepełnosprawności, bieda.

To, co odrażające, wstrętne albo obsceniczne wydaje się nam bardziej intrygujące i ciekawe, ale można też doświadczać brzydoty w sytuacjach śmiesznych czy groteskowych. Wówczas brzydki przedmiot czy brzydki człowiek jawią się w sposób kuriozalny, wesoły - nie zaś odpychający. „Weźmy na przykład Siedmiu Krasnoludków z bajki o Królewnie Śnieżce: w porównaniu z George’em Clooneyem z całą pewnością są brzydcy, ale generalnie uważamy ich za dość miłych i sympatycznych.“ – twierdzi Umberto Eco.  Idea brzydoty obejmuje znacznie więcej zjawisk, aniżeli idea piękna. Piękno jest ograniczone kanonem, a brzydota jest nieograniczona w swoich możliwościach.

Czy jednak dziś, w czasach wolności słowa, ale i dbania o poprawność polityczną naszych wypowiedzi mamy prawo piętnować brzydotę czy niedoskonałość? Czy możemy pozwolić sobie na deprecjonowanie, ocenianie i kategoryzowanie zdając sobie sprawę, że taka postawa np. 70 lat temu kształtowała filary faszyzmu, była (i jest) przyzwoleniem na prześladowania, dyskryminację i ograniczenia wolności? Nie. I choć psychologowie twierdzą, że poszukiwanie piękna (ładu i harmonii) jest naszą – jako człowieka - wrodzoną cechą, każdy z nas ma inne kryteria ocen, każdy może przesuwać granicę między pięknem, a brzydotą, między doskonałością, a niedoskonałością w dowolny sposób i w dowolnym kierunku.

W tekście wykorzystano fragmenty tekstu Renaty Mikielewicz “Piękno brzydoty – nowa estetyka codzienności” oraz wywiadu z Umberto Eco pt. “Brzydota jest piękna” opublikowanego w Dzienniku.

Text / Tekst:

Dawid Rosenbaum for KropkiKreski

Translation / Przekład: 

Zuzanna Gil